امام علی (ع) می فرماید
۞ ای مردم، در راه راست از کمی روندگان نهراسید زیرا اکثریت مردم بر گرد سفره ای جمع شده اند که سیری آن کوتاه و گرسنگی آن طولانی است. ۞
Wednesday, 12 August , 2020
امروز : چهارشنبه, ۲۲ مرداد , ۱۳۹۹ - 23 ذو الحجة 1441
شناسه خبر : 426
  پرینتخانه » اجتماعی, فرهنگی, مذهبی, یادداشت تاریخ انتشار : ۲۸ آذر ۱۳۹۶ - ۲۱:۵۸ | 1202 بازدید | ارسال توسط :

جدال احسن

جدال احسن

در عین این که اسلام عزیز در آیینه آیات و روایات و جدال و نزاع و خصومت در گفتار و لج‏بازى را حرام کرده ، براى روشن شدن حق در برابر کسى که حق در نظرش گم و مبهمه ، به فرموده قرآن جدال احسن لازم و بلکه واجب است.

قرآن در زمینه مجادله احسن که یکى از روش های هدایت مردم و روشن نمودن حق در برابر آنان است می‏فرماید :

ادْعُ إِلَى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَالْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ وَجَادِلْهُم
بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِیلِهِ وَهُوَ
أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ
مردم را با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن ، و با آنان به نیکوترین شیوه به بحث و مجادله بپرداز ، یقیناً پروردگارت به کسانى که از راه او گمراه شده ‏اند و نیز به راه یافتگان داناتر است.

۱۲۵ نحل

بسیاری از افراد در هنگام مناظره ها و جدال ها عصبی می شوند ، از کوره در می روند و به قول خودمون جوشی می شوند! و رفتارهایی از آنان سر می زند که شرم آور است. خروج از دایره آداب سخن گفتن زمانی تشدید می شود که شخص از سوی طرف مقابل و مخالف مورد تمسخر قرار می گیرد. اگر فرد در مناظرات اجتماعی در خود این توان را نمی بیند که با مخالف به شیوه نیکو سخن گوید ، بنظرم از همان اول نباید وارد این بحث شود. از آن جا که جدل به هر حال گفت و گویی با قصد چیرگی و منصرف کردن شخص از نظر و رأی خود است می توان آن را یک جنگ دانست. بنابراین باید شخص جدل کننده در موقع جدل بهترین برخورد و بهترین و نیکوترین حرف و سخن رو داشته باشه و از تمسخر کلامی و غیرکلامی بپرهیزد. با مراجعه به قرآن برخورد و سخن نیکو رااز جمله آداب جدال احسن با دیگران برشمرده و به آن سفارش کرده است. از دیگر آداب اسلامی جدال احسن ، مداراست. شیخ طبرسی ، جدل احسن را جدل همراه با مدارا تفسیر می کند (مجمع البیان) بنابراین جدل کننده باید همواره به گونه ای رفتار کنه که به دور از خشونت و زور باشه و نرمی و مدارا با مخاطب را در طول جدل مراعات کند. از اون جایی که قرآن حاوی بهترین مطالب حق و استدلال های منطقی است بهتر است که شخص از قرآن برای جدال بهره بگیرد. در جامعه جای این مطلب رو خالی می دیدم که همچنین مبحث مهمی در طول این چندین سال به فراموشی سپرده شده و کسی به آن بها نداده و تا در بحثی اندیشه ی طرف مقابل مطابق میل و نظرشون نبوده طرف مقابل رو به اصطلاح کوبیده متهم به جهالت و غفلت و … نموده اند ، در نهایت هرچند طرف مقابلشان بر مبنای حق سخن می گفته ولی باز بر اعتقادات و نظرات خویش پافشاری کرده و باز روز از نو و روزی از نو…

جدال از نظر لغت

راغب اصفهانی در تعریف جدال می گوید: « جدال گفت وگو کردن و با یکدیگر سخن گفتن است به طریق ستیزه و نزاع و به جهت غلبه نمودن بر دیگری و ریشه این کلمه از “جدلت الحبل” است یعنی طناب را محکم کردم و جدال از همین معنا می باشد، مثل این که هر یکی از جدل کنندگان دیگری را از دیدگاهش بر می تابد و نیز گفته شده ریشه جدال کشتی گرفتن وافکندن دیگری برزمین سخت می باشد». البته مفسر بزرگ شیعی شیخ طبرسی جدل را به قصد منصرف کردن شخص مقابل از رأی و نظرش تعریف کرده است (مجمع البیان) تا کمی آن را از شدت جنگی بودن بیرون آورد و به آن لطافت و نرمی بخشد.

هدف از جدال احسن

همه ی ما در زندگی روزمره بحث و گفتگو می کنیم ، در مورد کاندیدای مورد علاقمون ، تیم فوتبال مورد علاقه ، در مورد سیاست های کشور و … ولی غالبا در اتمام این بحث و گفتگو ها بنده به شخصه خیلی دیدم که بجای این که وحدت و همبستگی بین ما و طرف مقابلمون بیشتر بشه ، برعکس ، به اختلافاتمون دامن زده میشه و دوستی هایمان کمتر میشه ، و دشمنی هایمان بیشتر!!!

خیلی رو این مبحث فکر کردم ، چرا؟! چرا و چرا ؟! آیا پیشینیان ما مناظره نمی کردند؟ بحث نمی کردند؟ اگر می کردند چطور با این مشکلی که بهش اشاره کردم کنار می اومدند؟ در نهایت به کلمه ای در قرآن برخوردم که توجه منو به خودش خیلی معطوف کرد! “جدال احسن!”

احتجاجاتى که قرآن از انبیا و کتب روایتى از ائمه و اولیاى الهى در برابر مخالفان و منکران نقل می‏کند ، همه جدال احسن است و بر اثر همین نوع مجادله ، حق و حقیقت براى بسیارى از منکران و بی‏خبران روشن گشت و با کمال خضوع و خشوع در برابر دین تسلیم و به سعادت دنیا و آخرت رسیدند!

حقیقت این است که اغلب به جای گفت وگوی سالم و سازنده که قرآن مجید از آن به «جدال احسن» یاد می کند، از شیوه های تخریبی و نامناسب بهره می بریم ؛ خیلی خوشحال شدم که همچنین مبحثی تو قرآن مطرح شده ، هرچند که همه ی مطالبی که برای جامعه ی بشری لازم بوده در این کتاب ذکر شده ، این غفلت از ماست که به جای روی آوردن به کتاب الهی می رویم و کلید حل مشکل خود را در کلینیک های روانشناسی و جاهای ناجور! … می جوییم.

جدال احسن یعنی ؛ گفت و گو با مخالفان بر اساس شیوه درستو با هدف روشن کردن